با هفت راهکار برای تقویت و بهبود خودآگاهی آشنا شوید

استفاده از دفتر یادداشت

داشتن یک دفتر یادداشت روزانه می‌تواند به شما در درک بهتر احساسات و تقویت تفکر منظم کمک کند. در پایان هر روز، سعی کنید رویدادهای مهم و به یاد ماندنی را ثبت کنید. می‌توانید با پاسخ به سوالات زیر شروع کنید: امروز چه وقایعی رخ داد؟ چه چیزی در این روز برای من اهمیت داشت؟ بهترین و بدترین لحظات روز من چه بودند؟ احساسات غالب من در این روز چه بودند؟ آیا تنش خاصی را تجربه کردم؟ چه کارهایی را می‌توانستم بهتر انجام دهم؟ امروز چه احساسی را به دیگران منتقل کردم؟
علاوه بر نوشتن در دفتر یادداشت، مرور گاه به گاه یادداشت‌های قدیمی نیز می‌تواند مفید باشد، زیرا به شما این امکان را می‌دهد که تغییرات و پیشرفت‌های خود را بهتر درک کنید.

پرسش نظرات دیگران

از یک دوست یا یکی از اعضای خانواده که به او اعتماد دارید، درخواست کنید تا نظرات صادقانه‌ای درباره شما ارائه دهد. می‌توانید به آنها بگویید که در تلاش برای افزایش خودآگاهی هستید و از پاسخ‌های واقعی به سؤالاتتان قدردانی می‌کنید، نه پاسخ‌هایی که صرفاً به شما احساس بهتری می‌دهند. ممکن است از عزیزانتان سوالاتی مانند این بپرسید:
    بزرگترین نقاط قوت من چیست؟
    چه جنبه‌هایی را می‌توانم بهبود دهم؟
    چه تأثیری در تعاملات اجتماعی دارم؟
    آیا من فردی هستم که معمولاً برای مشاوره یا آرامش به او مراجعه می‌شود؟
    در چه شرایطی بهترین عملکرد را دارم؟
    به نظر شما ارزش‌های من در روابط و محیط کار چیست؟
    آیا در یک حوزه نقاط قوتی دارم که ممکن است در حوزه‌ای دیگر به عنوان ضعف تلقی شود؟
به خاطر داشته باشید که کلید موفقیت در این گفتگوها، پرهیز از حالت دفاعی است. تا حد امکان به آنچه که آنها می‌گویند گوش دهید و سعی کنید این اطلاعات جدید را درک کنید. همچنین ممکن است بخواهید بررسی کنید که چگونه نظرات آنها با تصورات شما از خودتان همخوانی دارد.

تعیین ارزش‌های شخصی

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های خودآگاهی، آگاهی از علت اقدامات و تصمیماتمان است. برای اینکه بهتر بفهمیم چرا دست به یک رفتار خاص می‌زنیم، باید ارزش‌های خود را بشناسیم. اگر متوجه شدید که انتخاب‌هایتان با ارزش‌های شما هماهنگ نیست، این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از کمبود خودآگاهی باشد.

به بیان ساده‌تر، خودآگاهی یعنی زندگی با برنامه و اندیشه. تعیین ارزش‌های شخصی نقشی اساسی در دستیابی به این مفهوم ایفا می‌کند. برای شناسایی ارزش‌هایتان می‌توانید:

- فهرستی از تمام ارزش‌های خود تهیه کنید و با دسته‌بندی آن‌ها بر مواردی که برایتان مهم‌تر هستند تمرکز کنید.
- به ارزش‌هایی که همواره در زندگی روزمره به آن‌ها پایبندید فکر کنید و ببینید کدام ارزش‌ها را کمتر مورد توجه قرار می‌دهید.
- فلسفه‌ها و نقل‌قول‌هایی را که برایتان مهم هستند پیدا کنید.
- بیاندیشید انرژی و تمرکزتان را در کدام بخش‌های زندگی مصرف می‌کنید و آیا جایی هست که بخواهید تمرکز بیشتری بر آن داشته باشید یا برعکس؟

شناسایی و پایبندی به ارزش‌های‌تان می‌تواند راهی مطمئن برای افزایش خودآگاهی و بهبود کیفیت زندگی‌تان باشد.

خواندن داستان و رمان

خواندن داستان و رمان نه تنها فرصتی را برای فرار از روزمرگی فراهم می‌کند، بلکه به ما این امکان را می‌دهد که در قالب شخصیت‌های مختلف بیندیشیم و جهان را از دیدگاه‌های متفاوت تجربه کنیم. این تعامل ذهنی و عاطفی که با شخصیت‌های داستانی برقرار می‌کنیم، به توسعه همدلی و بهبود مهارت‌های اجتماعی کمک شایانی می‌نماید. نتیجه تحقیقاتی که در سال 2006 صورت گرفته است، نشان داده افرادی که توانایی خود را در خواندن داستان‌های ادبی تقویت کرده‌اند، در آزمون‌های مرتبط با همدلی و هوش اجتماعی عملکرد بهتری از خود به نمایش گذاشته‌اند. بنابراین، وقتی زمان آزاد مختصری یافتید، با یک رمان دلپذیر لحظاتی را سپری کنید و از این سفر ذهنی بهره‌مند شوید.

تمرین قدردانی

تمرین قدردانی می‌تواند زندگی شما را غنی‌تر و عمیق‌تر کند. برای این منظور، هر صبح فرصت کوتاهی را به مرور چیزهایی که نسبت به آنها در زندگی خود سپاسگزار هستید، اختصاص دهید. این عناصر می‌تواند شامل افراد مهم در زندگیتان، سلامتی شما، حرفه‌ای که در آن مشغول به فعالیت هستید، حیوانات خانگی دوست‌داشتنی یا حتی زیبایی طبیعت پیرامونتان باشد. با اندیشیدن به این موارد، لحظه‌ای را به تجربه شکرگزاری در قلب خود اختصاص دهید. همچنین، می‌توانید یک فهرست شخصی از چیزهایی که بابت آنها شکرگزار هستید تهیه کرده و آن را همیشه با خود داشته باشید. این تمرین به شما کمک می‌کند تا ارتباطی مستحکم‌تر با جهان اطراف خود برقرار کنید و درک عمیق‌تری از آنچه برایتان اهمیت دارد، حاصل نمایید.

بررسی واکنش‌های سریع و تند خود

هنگامی که ناگهان با چیزی مواجه می‌شوید که موجب عصبانیت یا ناراحتی شما می‌شود، به جای اینکه فوری و بدون تفکر واکنش نشان دهید، نفسی عمیق بکشید و به خود فرصتی بدهید تا آنچه ممکن است تحت تاثیر واکنش احساسی شما ظاهر شود را مورد توجه قرار دهید. باید توجه کنید که دقیقاً چه عواملی باعث انگیزه شما برای واکنش هستند و به جای تشدید شرایط، چه عملی می‌توانید انجام دهید که به بهبود وضعیت کمک کند. همچنین وقتی در حالت آرام‌تری هستید سعی کنید به موارد زیر بیندیشید:

    آیا موقعیت‌های خاصی وجود دارند که همواره احساسات خاصی را در شما بیدار می‌کنند؟
    آیا افراد خاصی هستند که مدام با آنها درگیری دارید؟ دلیل آن را می‌دانید؟
    آیا قادر هستید محرک‌های احساسی خود را شناسایی کنید؟
    پیش از نشان دادن واکنش، آیا از کنترل احساسات خود اطمینان دارید؟
    آیا نگرش‌ها و دیدگاه‌های دیگران را در نظر می‌گیرید؟

تمرین مراقبه ذهن‌آگاهی

مراقبه ذهن‌آگاهی که ریشه در فلسفه بودایی دارد، می‌تواند به شما در ماندن در لحظه حال و شناخت بهتر خود به شیوه‌ای سالم‌تر کمک کند. این نوع مراقبه شامل دو جنبه اساسی است: توجه و پذیرش.

توجه به شما امکان می‌دهد تا در لحظه حال بمانید و آگاهی خود را بر روی نفس کشیدن یا سایر احساسات بدنی متمرکز کنید.
پذیرش، شامل مشاهده و پذیرش هر گونه احساس، فکر یا عاطفه بدون قضاوت است.

بر اساس تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۲ انجام شده است، ذهن‌آگاهی به ما کمک می‌کند تا خودآگاهی، خودکنترلی و روابط مثبت با خود و دیگران را توسعه دهیم. این رابطه فراتر از نیازهای شخصی ما بوده و همدلی ما را تقویت می‌کند.