تصورات و باورهای نادرست در رابطه با روان درمانی چیست؟

انتظار برای بهبودی فوری

روان‌درمانی فرآیندی چندوجهی و پیچیده است که مستلزم تبادل گسترده اطلاعات بین مراجع و درمانگر می‌باشد. به جز برخی روش‌های تخصصی که برای اختلالات خاص، مانند درمان برخی فوبیاها، به‌صورت فشرده و در تعداد محدودی از جلسات قابل اجرا هستند، درمان اغلب مشکلات روانی نیازمند صرف زمان قابل توجهی است. جلسات اولیه، جدا از تشریح دقیق مشکل، بیشتر به جمع‌آوری اطلاعات از پیشینه روان‌شناختی، خانوادگی، اجتماعی و سایر جنبه‌های زندگی شما اختصاص دارد. از آنجا که درمانگر بدون هیچ شناخت اولیه‌ای از شما این فرآیند را آغاز می‌کند، به دست آوردن چنین اطلاعات جامعی ممکن است چند جلسه به طول بینجامد.
برای برخی افراد، صحبت کردن درباره علائم و تاریخچه مشکلاتشان تجربه‌ای ناخوشایند و دشوار است، در حالی که برای برخی دیگر می‌تواند احساسی آرامش‌بخش به همراه داشته باشد. باوجوداین، ایجاد تغییرات پایدار، قابل توجه و معنادار در الگوهای فکری، رفتاری یا ارتباطی که ریشه در سال‌ها دارند، به‌ندرت تنها در چند جلسه امکان‌پذیر است. با این حال، در رویکردهای ساختاریافته و هدفمندی مانند درمان شناختی-رفتاری یا درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، معمولاً زمان‌بندی مشخصی برای اختلالات تعریف می‌شود. اما روش‌های روانکاوانه و روان‌پویشی که بر کار با ناخودآگاه تمرکز دارند، فاقد محدودیت زمانی مشخص هستند و ممکن است به مدت طولانی ادامه یابند.

انتظار درمان ساده و رو به جلو

روان‌درمانی فرایندی است که به صورت دوطرفه انجام می‌شود. در این مسیر، لازم است که با دقت به درون خود نگاه کنید، اما شما در این راه تنها نخواهید بود. درمانگر شما نیز با تمام دقت و تلاش کنار شما خواهد بود. در واقع، شما و درمانگرتان با همکاری یکدیگر تلاش می‌کنید تا به اهداف زیر دست یابید:
1) درک عمیق‌تر از آنچه که مشکلات را برای شما ایجاد کرده است. برای مثال، سبک‌های خاص تفکر، رفتارهای اجتنابی، نحوه مقابله با احساسات منفی یا شیوه‌های ارتباطی اشتباه ممکن است از جمله عواملی باشند که نیازمند بررسی هستند.  
2) شناسایی الگوهای فکری و رفتاری مثبت و منفی در زندگی‌تان.  
3) امتحان کردن شیوه‌های تازه در تفکر، عمل، ارتباط و مقابله با چالش‌ها.  
در طول این فرایند درمانی، گاهی پیش می‌آید که نه تنها احساس بهتری نداشته باشید، بلکه حتی حال روحی بدتری را نیز تجربه کنید. برای مثال، صحبت کردن درباره تجربیات آسیب‌زا می‌تواند شما را کاملاً تحت تأثیر قرار دهد. موضوعاتی مانند بدرفتاری دیگران با شما یا رفتارهای ناخوشایندتان با اطرافیان نیز ممکن است بسیار ناراحت‌کننده باشند.

انتظار دریافت دستورالعمل‌های واضح و مستقیم.

درمانگر نمی‌تواند دقیقاً به شما بگوید در شرایط دو راهی چه انتخابی کنید، چه کاری انجام دهید یا از چه کاری پرهیز کنید. نقش اصلی درمانگر این است که با کمک به رفع تعارضات درونی شما، افزایش آگاهی و تقویت توانایی‌هایتان، مسیر را برایتان روشن‌تر سازد. شما دیگر کودک نیستید و درمانگر نیز قرار نیست جای پدر یا مادرتان را بگیرد. اگر این اتفاق بیفتد، نه تنها فرایند درمان به درستی صورت نمی‌گیرد، بلکه شما با هر مشکلی دوباره به درمانگر مراجعه کرده و از او می‌خواهید به جای شما تصمیم‌گیری کند.
درمانگر به جای تعیین تکلیف مستقیم، با طرح پرسش‌هایی به شما کمک می‌کند تا تصمیمات خود را مشخص کنید، کارهایی را که باید انجام دهید شناسایی کرده و خطرات پیش رو را بهتر درک کنید. او گفته‌های شما را ساختاربندی و بازگو می‌کند تا دیدگاه بهتری نسبت به مسائل خود پیدا کنید. همچنین ممکن است شما را تشویق کند گزینه‌های دیگری که تاکنون مدنظر نداشته‌اید بررسی کنید و درباره نتایج احتمالی تصمیماتتان آگاهی بیشتری کسب کنید. اگر با یک درمانگر برای مدت طولانی کار کنید، او ممکن است شما را نسبت به تصمیمات گذشته‌تان، پیامدهای آن‌ها یا الگوهای تکراری رفتاری‌تان آگاه کند. این آگاهی‌ها به شما کمک می‌کنند روش تصمیم‌گیری و شیوه برخوردتان با چالش‌ها را بهتر متوجه شوید.
البته در برخی موارد استثنائاتی وجود دارد. به عنوان مثال، اگر احتمال آسیب رساندن مراجع به خود یا دیگران وجود داشته باشد، درمانگر تمام سعی خود را به کار می‌گیرد تا پیش از هر چیز از وقوع چنین اقدامی جلوگیری کند.

انتظار رفتار درمانگر مانند برخورد یک دوست

هنگامی که با یک دوست صحبت می‌کنید، ارتباط میان شما شبیه یک جاده دوطرفه است. وقتی از ناراحتی‌ها و دشواری‌های زندگی می‌گویید، احتمالاً او نیز از مشکلات خود سخن می‌گوید یا با شما همدردی می‌کند. گاهی اوقات ممکن است برای جلوگیری از ناراحت شدن شما، اشتباهاتتان را به رویتان نیاورد، حقیقت را کمرنگ بیان کند یا در لحظات غمگینی، شما را در آغوش بگیرد. در مقابل، روان‌درمانگر لزومی ندارد که چیزی درباره خود با شما به اشتراک بگذارد و رابطه‌ای که میان شما شکل می‌گیرد، از این لحاظ یک‌طرفه است. او برخلاف یک دوست، ممکن است ملاحظات عاطفی را کنار بگذارد و منافع بلندمدت شما را به منافع کوتاه‌مدت ترجیح دهد.
روان‌درمانگر تلاش می‌کند رابطه‌ای سالم و مبتنی بر مرزهای مشخص ایجاد کند. او حق لمس بی‌جا، مانند در آغوش کشیدن شما، ندارد و کلیت رابطه بر پایه منافع شما شکل می‌گیرد؛ منافع که هدف اصلی آن حاصل شدن پیشرفت و درمان است.

انتظار اینکه درمانگر همه چیز را در مورد شما بداند

درمانگر با بهره‌گیری از اصول علمی در حوزه سلامت روان و اطلاعاتی که شما درباره زندگی‌ خود به اشتراک می‌گذارید، تلاش می‌کند به بهبود وضعیت روانی شما کمک کرده و در مواجهه با مشکلات کنارتان باشد. با این حال، برخی به اشتباه و تحت تأثیر باورهای غلطی که از سوی رسانه‌ها یا افراد سودجو تبلیغ شده، گمان می‌کنند روان‌شناس باید با یک نگاه یا در چند دقیقه، تمام مسائل، دردها و رنج‌های زندگی فرد را دریابد. چنین انتظاری نه تنها اشتباه، بلکه کاملاً سطحی و غیرمنطقی است. روان‌شناس با تکیه بر نظریات علمی و تجارب حرفه‌ای، ممکن است از طریق گفتار، رفتار و حتی ظاهر شما سرنخ‌هایی کوچک به دست آورد یا از آن‌ها برای بررسی ادعاهای خود استفاده کند، اما اینکه فرض کنید با اولین ملاقات بتواند از وقایع عمیق گذشته شما، مانند یک تروما در کودکی، آگاه شود، انتظار درستی نیست.

انتظار شباهت کامل فرآیند درمانی نزد روانشناسان متفاوت

انتظار اینکه فرآیند درمانی در میان روانشناسان مختلف  کاملاً مشابه باشد، شاید منطقی نباشد. هر روانشناس بر اساس تجربه، دیدگاه علمی، و رویکرد تخصصی خود شیوه‌ای منحصر به فرد در پیش می‌گیرد. همچنین، ویژگی‌های فردی مراجع و نوع مسئله‌ای که با آن روبه‌روست نقش مهمی در تعیین روش درمانی دارد. بنابراین بهتر است به جای تأکید بر شباهت کامل، بر کارآمدی و اثربخشی شیوه‌های درمانی تمرکز شود.

انتظار اینکه درمانگر خوب، باید حتما معروف باشد

واقعیت این است که بیشتر درمانگران با‌تجربه ترجیح می‌دهند زمان خود را صرف مطالعه کتاب، شرکت در کارگاه‌های تخصصی و کسب تجربیات جدید کنند، به جای آنکه وقتشان را صرف انتشار مطالب جنجالی یا موردپسند عموم در شبکه‌های اجتماعی کنند. در مقابل، برخی افراد به دلیل نزدیکی به گروه‌های تأثیرگذار، دسترسی به تریبون‌های رسمی، سرمایه‌گذاری سنگین در تبلیغات یا بیان مطالب عامه‌پسند ممکن است بسیار شناخته‌شده باشند؛ اما این شهرت لزوماً نشان‌دهنده توانمندی یا مهارت حرفه‌ای آنها در روانشناسی نیست.

انتظار درمان و ارتباط خوب با اولین درمانگر

روابط درمانی به دلیل ویژگی‌های خاص و منحصر به فرد خود، با وجود شباهت‌هایی که با سایر روابط دونفره دارند، دارای جنبه‌های متفاوتی نیز هستند. شما به‌عنوان متخصص زندگی خود، با شخصیت منحصربه‌فرد، نگاه آگاهانه به مشکلات و چالش‌های زندگیتان، و اهداف و ایده‌های مشخص به جلسات درمانی مراجعه می‌کنید. از طرفی، درمانگر شما به‌عنوان یک متخصص سلامت روان با سبک کاری ویژه، تجربه‌های بالینی (مانند نوع روش درمانی، گروه سنی یا تشخیصی که معمولاً با آن‌ها سروکار دارد و موارد دیگر)، و خلق‌وخوی خاص خود آماده همراهی شماست.
ممکن است در همان اولین جلسه یا با نخستین درمانگری که ملاقات می‌کنید، احساس ارتباط عمیق نکنید. گاهی لازم است چندین جلسه شرکت کنید تا فردی را بیابید که بیشترین همخوانی با نیازها و انتظارات شما داشته باشد.

در مرکز مشاوره سایه زیر نظر خانم دکتر زهرا عباسی، انواع خدمات مشاوره ارائه می‌شود. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید با همکاران ما با شماره 44212133 - 021 تماس بگیرید.