• 44212133 و 44204598

  • تهران، خیابان ستارخان، بعد از خیابان کاشانی‌پور، پلاک 690 واحد 5

رویکرد شناختی رفتاری
  • 29 مرداد 1403

آشنایی با رویکرد شناختی - رفتاری و معرفی نقاط قوت و ضعف آن

رویکرد شناختی - رفتاری یکی از رویکردهای معتبر در روانشناسی است که کاربردهای گوناگون درمانی و آموزشی دارد. در این مقاله به معرفی این رویکرد پرداخته و مزایا و معایب آن را بیان خواهیم کرد.

آنچه در این مطلب می خوانید:

رویکرد شناختی – رفتاری چیست؟

رویکرد شناختی – رفتاری که با عنوان Cognitive Behavioral Therapy یا به شکل خلاصه CBT نامیده می شود، رویکردی تخصصی در روانشناسی است که در اختلالات روانی کاربرد دارد.
این رویکرد، مفاهیم تئوری های رفتاری و شناختی را با هم ترکیب کرده و از نتیجه به دست آمده برای درمان عملی استفاده می کند.

 

رویکرد شناختی – رفتاری از چه زمانی در حال استفاده است؟

درست در میانه دهه های 1950 و 1960 میلادی که نظریه های روانشناسی رفتاری به اوج شهرت رسید و روانشناسان رفتارگرا، اعتقاد محکمی بر این مبنا داشتند که رفتارها ناشی از یادگیری است و رفتارهای نادرست به دلیل بازخورد از محیط تقویت شده اند، اولریک نیسر، روانشناسی شناختی را مطرح کرد که به بررسی فرایندهای ذهنی مانند حل مسئله، خلاقیت و حافظه می پرداخت.
با توجه به اینکه رویکرد شناختی و رویکرد رفتاری، هر کدام دارای نقاط قوت و نقاط ضعف مشخصی بودند، آرون تی.بک در سال 1960 اقدام به ترکیب این دو رویکرد کرده و رویکرد شناختی – رفتاری یا CBT را تعریف کرد.

 

مفاهیم اصلی رویکرد شناختی – رفتاری CBT چیست؟

در رویکرد شناختی – رفتاری، دو مفهوم اصلی رفتارگرایی و نظریه شناختی وجود دارند که بررسی هر کدام می توانند شناخت بهتری در مورد این رویکرد ارائه دهند.

 

مفهوم رفتارگرایی در CBT چیست؟

در رفتارگرایی اعتقاد بر این است که تنها رفتارهای قابل مشاهده، دارای ارزش بررسی هستند که عامل شکل گیری این رفتارها، فرایند یادگیری و انتظار پاداش است. رفتارگرایان اعتقاد دارند که در صورت دریافت پاداش پس از انجام کاری، آن رفتار دوباره تکرار خواهد شد و مشاهده رفتار دیگران، باعث یادگیری آن رفتار و تکرار آن توسط دیگران خواهد شد.

 

مفهوم نظریه شناختی در CBT چیست؟

اعتقاد روانشناسان شناختی این است که سلسله ای از فرایندهای ذهنی، علاوه بر رفتار در انسان تجربه می شود که به آن شناخت می گویند. شناخت که گاهی باور و اعتقاد نیز در نظر گرفته می شوند، به شکل خودکار و تکرار شونده، در ذهن فعال شده و شناخت های نادرست می توانند ریشه بسیاری از اختلالات و ناراحتی های روانی باشند.

 

ذهن و روان

در رویکرد CBT چه عناصری به عنوان مفاهیم بنیادین تعریف شده اند؟

پس از ترکیب رویکرد شناختی و رفتاری و ایجاد رویکرد CBT توسط آرون بک، سه مفهموم بنیادی تعریف شدند که می توان رویکرد شناختی – رفتاری را بر مبنای این مفاهیم تعریف کرد:
1.    باورهای بنیادین که به واسطه تجربیات دوران کودکی شکل می گیرند، نقش کلیدی در شکل مواجهه فرد با اتفاقات پیرامونی داشته باشند.
2.    افکار منفی خودکار که به شکل ناخواسته و از روی عادت در ذهن رخ می دهند و شناسایی دشواری دارند.
3.    ذهنیت ناکارامد که به شکل معمول بیش از افکار مثبت در ذهن تولید شده و تاثیر قابل توجهی در قضاوت ها دارند.

 

رویکرد شناختی – رفتاری چه کاربردهایی دارد؟

از رویکرد شناختی رفتاری CBT می توان در موارد بسیاری استفاده کرد که شامل کاربردهای آموزشی و درمانی است. که در مقاله بعدی بیشتر در مورد کاربردهای این رویکرد بحث خواهیم کرد.

 

نقاط قوت رویکرد شناختی – رفتاری چیست؟

رویکرد شناختی و رفتاری، دارای نقاط قوتی نسبت به دیگر رویکردهاست که می توان برخی از نقاط قوت این رویکرد را به این شرح بیان کرد:
•    زمان درمانی کوتاه مدت نسبت به دیگر رویکردها
•    امکان ارائه رویکرد به شکل درمان فردی و یا گروهی حتی در بیمارستان ها
•    تمرکز بر توانایی های فردی در نوجوانان و جوانان برای تغییر سبک زندگی
•    و ...

نقاط ضعف رویکرد شناختی – رفتاری چیست؟

در مقابل نقاط قوت رویکرد شناختی – رفتاری، این رویکرد دارای نقاط ضعفی است که مهم ترین آن ها به این شرح هستند:
•    عدم امکان اجرای رویکرد بدون همکاری فرد
•    مواجه سازی فرد با هیجانات منفی که ممکن است فرد را دچار اضطراب کند.
•    نامناسب بودن رویکرد برای افراد دارای مشکلات و اختلالات یادگیری

 

آیا رویکرد شناختی – رفتاری در مرکز مشاوره سایه انجام می شود؟

در مرکز مشاوره سایه زیر نظر خانم دکتر زهرا عباسی، علاوه بر استفاده از رویکردهای به معتبر دیگر، رویکرد شناختی – رفتاری نیز در نظر گرفته می شود. این رویکرد به شکل ویژه برای نوجوانان می تواند تاثیرات مثبتی به همراه داشته باشد که در مقاله بعدی به بررسی اثرات رویکرد شناختی – رفتاری روی نوجوانان می پردازیم.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تکنیک های رفتاری و شناختی قابل ارائه توسط همکاران ما در مرکز مشاوره سایه (کلینیک سایه)، با همکاران ما با شماره 44212133 – 021 تماس بگیرید.